Τι σημαίνει εντελέχεια

800px-NAMA_Jockey_Artémision

Read English version here!

Τὸ δ’ ὄνομα τῆς ἐντελεχείας σημαίνει παρὰ τῷ Ἀριστοτέλει τὴν ἐνέργειαν καὶ τὴν τελειότητα· σύγκειται γὰρ παρὰ τὸ ἕν καὶ τὸ τέλειον καὶ τὸ ἔχειν· ὅταν γὰρ ἕκαστον ἔχῃ τὴν ἑαυτοῦ τελειότητα, ἐντελεχείᾳ λέγεται εἶναι. διττὴ δὲ ἡ ἐφ’ ἑκάστου ἐντελέχεια, ἡ μὲν ἤδη τετελειωμένου τοῦ πράγματος καὶ ἅπαν τὸ δυνάμει ἀποβαλόντος, ἡ δὲ κινηθέντος ἐκ τῆς δυνάμεως καὶ κατὰ ταύτην ἀλλοιουμένου τε καὶ ἐπὶ τὸ εἶδος ἀγομένου, οἷον ἐπὶ τοῦ χαλκοῦ τοῦ δυνάμει ἀνδριάντος· ἐντελέχεια γὰρ αὐτοῦ ἔστι καὶ ὅταν γίνηται ἀνδριὰς ὑπὸ τοῦ ἀνδριαντοποιοῦ τοιῶσδε σχηματιζόμενος, καὶ ὅταν ἤδη γεγενημένος εἴη ἀνδριὰς καὶ ἀπειληφὼς τὸ τέλειον τοῦ ἀνδριάντος εἶδος. ἀλλ’ αὕτη μὲν ἡ ἐντελέχεια οὐκέτι σῳζομένης ἐστὶ τῆς δυνάμεως, καθ’ ἣν ἠδύνατο γενέσθαι ἀνδριάς· ἤδη γάρ ἐστιν ἀνδριὰς καὶ οὐκέτι ἔχει τὸ δυνάμει, διὸ καὶ τελειότης αὕτη οὐ τῆς δυνάμεως (πῶς γὰρ ἣν φθείρει;), ἀλλὰ τοῦ πράγματος ἐν ᾧ ἡ δύναμις ἦν· ἡ δὲ πρότερον ῥηθεῖσα ἐντελέχεια, καθ’ ἣν ἐγίνετο ἀνδριάς, ἔτι τὸ δυνάμει διαφυλάττει. καὶ ἔστι αὕτη ἡ ἐντελέχεια ἐνέργεια ἀτελής (ὁδεύει γὰρ ἐπὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν κυρίως τε καὶ ἁπλῶς ἐντελέχειαν), διὸ καὶ πρώτη ἐντελέχεια λέγεται, ἡ δὲ τελεία· ἠρεμεῖ γὰρ ἐν αὐτῇ γενόμενον τὸ κινούμενον καὶ τοῦ δυνάμει παντελῶς ἀπαλλάττεται.

Απόδοσις:

Το όνομα της εντελέχειας σημαίνει κατά τον Αριστοτέλη την ενέργεια και την τελειότητα· διότι απαρτίζεται από το ένα, το τέλειο και το έχει, καθώς τότε λέγεται το κάθε πράγμα ότι είναι εντελεχεία, όταν έχει την δική του τελειότητα. Διττή δε η εντελέχεια του καθενός, η μεν, όταν είναι ήδη τελειωμένο και έχει αποβάλλει όλη την δυνητική του κατάσταση, η δε, όταν έχοντας κινηθεί από τη δύναμη αλλοιώνεται κατ’ αυτήν και άγεται εις το είδος, όπως επί του χαλκού που είναι δυνάμει ανδριάντας· διότι εντελέχεια έχουμε και όταν γίνεται ανδριάντας από τον ανδριαντοποιό παίρνοντας το τάδε σχήμα, και όταν έχει ήδη γίνει ανδριάντας και έχει απολάβει την πλήρη μορφή του ανδριάντα. Αλλά αυτή η εντελέχεια δεν είναι τέτοια που να διατηρείται και η δύναμη κατά την οποία μπορούσε να γίνει ανδριάντας· διότι ήδη είναι ανδριάντας και δεν έχει πλέον το δυνάμει, γι’ αυτό και αυτή αποτελεί τελειότητα όχι της δύναμης (αφού πώς είναι δυνατόν, αν αυτή φθείρει;), αλλά του πράγματος εντός του οποίου ήταν η δύναμη· ενώ η προλεχθείσα εντελέχεια, σύμφωνα με την οποία γινόταν ανδριάντας, ακόμη διαφυλάττει το δυνάμει. Και αυτή η εντελέχεια είναι ενέργεια ατελής (διότι πηγαίνει να πάρει τη μορφή του και την κυρίως και ανεξαιρέτως εντελέχεια), γι’ αυτό και λέγεται πρώτη εντελέχεια, ενώ η άλλη τέλεια· διότι όταν το μεταβαλλόμενο βρεθεί σ’ αυτήν την κατάσταση, ηρεμεί και απαλλάσσεται πλήρως από το δυνάμει.

Βιβλιογραφία: Ιωαν. Φιλόπονος σχόλια εις τα Φυσικά του Αριστοτέλους
Σύνταξη κειμένου – μετάφραση: Κότσαλης  Γεώργιος

Developed by White Dynamics