Σε τι διαφέρει η γένεση από την αλλοίωση

Ancient-Greece

Read English version here!

Περὶ δὲ γενέσεως καὶ ἀλλοιώσεως λέγωμεν τί διαφέρουσιν· φαμὲν γὰρ ἑτέρας εἶναι ταύτας τὰς μεταβολὰς ἀλλήλων. ἐπειδὴ οὖν ἐστί τι τὸ ὑποκείμενον καὶ ἕτερον τὸ πάθος ὃ κατὰ τοῦ ὑποκειμένου λέγεσθαι πέφυκεν, καὶ ἔστι μεταβολὴ ἑκατέρου τούτων, ἀλλοίωσις μέν ἐστιν, ὅταν ὑπομένοντος τοῦ ὑποκειμένου, αἰσθητοῦ ὄντος, μεταβάλλῃ ἐν τοῖς αὑτοῦ πάθεσιν, ἢ ἐναντίοις οὖσιν ἢ μεταξύ, οἷον τὸ σῶμα ὑγιαίνει καὶ πάλιν κάμνει ὑπομένον γε ταὐτό, καὶ ὁ χαλκὸς στρογγύλος, ὁτὲ δὲ γωνιοειδὴς ὁ αὐτός γε ὤν.

Ὅταν δ’ ὅλον μεταβάλλῃ μὴ ὑπομένοντος αἰσθητοῦ τινὸς ὡς ὑποκειμένου τοῦ αὐτοῦ, ἀλλ’ οἷον ἐκ τῆς γονῆς αἷμα πάσης ἢ ἐξ ὕδατος ἀὴρ ἢ ἐξ ἀέρος παντὸς ὕδωρ, γένεσις ἤδη τὸ τοιοῦτον, τοῦ δὲ φθορά, μάλιστα δέ, ἂν ἡ μεταβολὴ γίνηται ἐξ ἀναισθήτου εἰς αἰσθητὸν ἢ ἁφῇ ἢ πάσαις ταῖς αἰσθήσεσιν, οἷον ὅταν ὕδωρ γένηται ἢ φθαρῇ εἰς ἀέρα· ὁ γὰρ ἀὴρ ἐπιεικῶς ἀναίσθητον.

Ἐν δὲ τούτοις ἄν τι ὑπομένῃ πάθος τὸ αὐτὸ ἐναντιώσεως ἐν τῷ γενομένῳ καὶ τῷ φθαρέντι, οἷον ὅταν ἐξ ἀέρος ὕδωρ, εἰ ἄμφω διαφανῆ ἢ ψυχρά, οὐ δεῖ τούτου θάτερον πάθος εἶναι εἰς ὃ μεταβάλλει. εἰ δὲ μή, ἔσται ἀλλοίωσις, οἷον ὁ μουσικὸς ἄνθρωπος ἐφθάρη, ἄνθρωπος δ’ ἄμουσος ἐγένετο, ὁ δ’ ἄνθρωπος ὑπομένει τὸ αὐτό. εἰ μὲν οὖν τούτου μὴ πάθος ἦν καθ’ αὑτὸ ἡ μουσικὴ καὶ ἡ ἀμουσία, τοῦ μὲν γένεσις ἦν ἄν, τοῦ δὲ φθορά (διὸ ἀνθρώπου μὲν ταῦτα πάθη, ἀνθρώπου δὲ μουσικοῦ καὶ ἀνθρώπου ἀμούσου γένεσις καὶ φθορά), νῦν δὲ πάθος τοῦτο τοῦ ὑπομένοντος. διὸ ἀλλοίωσις τὰ τοιαῦτα.

Ὅταν μὲν οὖν κατὰ τὸ ποσὸν ᾖ ἡ μεταβολὴ τῆς ἐναντιώσεως, αὔξη καὶ φθίσις, ὅταν δὲ κατὰ τόπον, φορά, ὅταν δὲ κατὰ πάθος καὶ τὸ ποιόν, ἀλλοίωσις, ὅταν δὲ μηδὲν ὑπομένῃ οὗ θάτερον πάθος ἢ συμβεβηκὸς ὅλως, γένεσις, τὸ δὲ φθορά. ἐστὶ δὲ ὕλη μάλιστα μὲν καὶ κυρίως τὸ ὑποκείμενον γενέσεως καὶ φθορᾶς δεκτικόν, τρόπον δέ τινα καὶ τὸ ταῖς ἄλλαις μεταβολαῖς, ὅτι πάντα δεκτικὰ τὰ ὑποκείμενα ἐναντιώσεών τινων.

Περὶ μὲν οὖν γενέσεως, εἴτε ἔστιν εἴτε μή, καὶ πῶς ἔστι, καὶ περὶ ἀλλοιώσεως διωρίσθω τοῦτον τὸν τρόπον.

Απόδοσις:

Ας μιλήσουμε για τη γένεση και την αλλοίωση σε τι διαφέρουν, μιας και λέμε ότι αυτές οι μεταβολές διαφέρουν μεταξύ τους. Επειδή λοιπόν ένα πράγμα είναι το υποκείμενο και ένα άλλο πράγμα αυτό το πάθος (αυτό που παθαίνει ένα πράγμα) που εκ φύσεως λέγεται (κατηγορείται) κατά του υποκειμένου, και συμβαίνει καθένα από αυτά τα δύο να μεταβάλλει, αλλοίωση έχουμε, όταν το υποκείμενο, μολονότι είναι αισθητό και υπομένει, μεταβάλλει κατά το πάθος, είτε αυτά είναι αντίθετα είτε ενδιάμεσα, π.χ. το σώμα υγιαίνει και πάλι καταβάλλεται, παρότι υπομένει το ίδιο, και ο χαλκός ενώ είναι στρογγυλός, άλλοτε είναι γωνιώδης όντας ασφαλώς ο ίδιος.

Όταν όμως μεταβάλλει όλο δίχως να υπομένει κάτι το αισθητό ως υποκείμενο της αυτής φύσεως, αλλά όπως, για παράδειγμα, εξ όλου σπέρματος γίνεται αίμα ή εξ ύδατος αέρας ή εξ όλου του αέρα ύδωρ, τότε στην περίπτωση αυτή έχουμε γένεση του μεν και φθορά του άλλου· ιδίως, αν η μεταβολή γίνεται από αναίσθητο σε αισθητό είτε δια της αφής είτε με όλες τις αισθήσεις, π.χ. όταν γίνεται ύδωρ ή φθαρεί σε αέρα· διότι ο αέρας είναι σχεδόν αναίσθητος.

Αν τώρα σ’ αυτά ένα πάθος αντιθέσεως υπομένει το ίδιο τόσο σ’ αυτό που έγινε όσο και σ’ αυτό που εφθάρη, όπως για παράδειγμα όταν εξ αέρος γίνεται ύδωρ, αν δηλ. είναι και τα δύο διαφανή ή ψυχρά, δεν θα πρέπει το άλλο πάθος να είναι πάθος εκείνου στο οποίο μεταβάλλει. Διαφορετικά, θα είναι αλλοίωση, όπως έχει επί του μουσικού ανθρώπου που έχει φθαρεί και έχει γίνει άμουσος άνθρωπος, ενώ ο άνθρωπος υπομένει το ίδιο. Αν λοιπόν δεν ήταν καθεαυτό πάθος του ανθρώπου η μουσική και η αμουσία, τότε θα ήταν γένεση για το ένα και φθορά για το άλλο (γι’ αυτό στην περίπτωση του ανθρώπου αυτά είναι πάθη, ενώ στην περίπτωση του μουσικού ανθρώπου και του άμουσου ανθρώπου γένεση και φθορά),τώρα όμως τούτο (η μουσική) είναι πάθος εκείνου που υπομένει (του ανθρώπου). Γι’ αυτό και εδώ έχουμε αλλοίωση.

Όταν λοιπόν η μεταβολή της εναντιώσεως είναι στο ποσό, έχουμε αύξηση και μείωση, όταν στον τόπο, φορά, όταν στο πάθος και το ποιον, αλλοίωση, όταν όμως τίποτε δεν υπομένει, του οποίου αυτό ως προς το οποίο μεταβάλλει να είναι πάθος ή όλως σύμπτωμα, τότε έχουμε γένεση και φθορά. Η ύλη πάνω απ’ όλα και κυρίως είναι το υποκείμενο το δεκτικό της γενέσεως και της φθοράς, κατά κάποιον όμως τρόπο ύλη είναι και οτιδήποτε υπόκειται στις άλλες μεταβολές, υπό την έννοια ότι όλα τα υποκείμενα είναι δεκτικά κάποιων εναντιώσεων.

Όσον αφορά λοιπόν την γένεση, είτε είναι είτε δεν είναι, και πώς είναι, και την αλλοίωση, έστω αποσαφηνισμένα κατ’ αυτόν τον τρόπον.

Βιβλιογραφία: Αριστοτέλους Περί γενέσεως και φθοράς (319b.6 έως 320a.7)
Απόδοση κειμένου: Κότσαλης Γεώργιος

Developed by White Dynamics